Fosa Staromiejska 3, 87-100 Toruń
tel.: +48 56 611 3510
e-mail: Dziekanat_Human@umk.pl

Centrum Badań Kitabistycznych


Centrum Badań Kitabistycznych/Centre for Kitab Studies
Wydział Humanistyczny/Faculty of Humanities
Collegium Maius
ul. Fosa Staromiejska 3
pokój: 318A
87-100 Toruń
www.tefsir.umk.pl

Kierownik

dr hab. Joanna Kulwicka-Kamińska, prof. UMK (Instytut Językoznawstwa/Katedra Języka Polskiego)
tel. 56 611-37-87
e-mail: joanna.kulwicka-kaminska@umk.pl

Współpracownicy

dr hab. Czesław Łapicz (Katedra Języków Słowiańskich)
dr Magdalena Lewicka (Pracownia Języka i Kultury Arabskiej)
dr Iwona Radziszewska (Katedra Bałkanistyki)

Centrum Badań Kitabistycznych powstało w 2015 r. jako jednostka organizacyjna Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

PROFIL BADAWCZY

Centrum Badań Kitabistycznych jest specjalistyczną, interdyscyplinarną jednostką naukowo-badawczą. Do zadań Centrum należą: inicjowanie, prowadzenie i koordynowanie interdyscypli­narnych i międzynarodowych działań o charakterze naukowo-badawczym, edytorskim oraz popularyza­tor­skim z zakresu kitabistyki – subdyscypliny łączącej filologię polską i słowiańską z orientalistyką (arabistyką i turkologią) oraz z kulturoznawstwem i religioznawstwem. Przedmiotem badań kitabistyki jest materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe Tatarów byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego (współcześnie: Tatarów polskich, białoruskich i litewskich).

CELE NAUKOWO-BADAWCZE

1. Wprowadzenie do świadomości społecznej oraz do obiegu naukowego oryginalnego źródła filologicznego, jakim jest piśmiennictwo religijne muzułmanów Wielkiego Księstwa Litewskiego, wraz z pierwszym na świecie, dokonanym już w XVI wieku, przekładem Koranu na język polski;
2. Inicjowanie i prowadzenie długofalowych prac dokumentacyjnych, edytorskich i badawczych o fundamentalnym znaczeniu dla dziedzictwa i kultury nie tylko narodowej, ale także europejskiej;
3. Gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie tekstów źródłowych do in­ter­dyscypli­narnych badań nie tylko filologicznych, ale także historycznych, socjologicznych, religioznawczych, literaturo­znawczych, kulturoznawczych, teologicznych etc., zwłaszcza, że można wskazać podobieństwa systemowe między rękopisami tatarskimi i polskimi tekstami średniowiecznymi i renesansowymi, a także muzułmańską tradycją tłumaczeniową;
4. Udział na zasadach eksperckich w inicjatywach innych ośrodków krajowych i zagra­nicznych podejmujących problematykę mniejszości narodowych i kulturowych;
5. Ekspertyzy zabytkowych rękopisów Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego, o które zwracają się do Centrum właściciele prywatni oraz takie instytucje, jak biblioteki i muzea, np. Biblioteka PAN w Kórniku oraz Muzeum Podlaskie w Białymstoku;
6. Występowanie o środki zewnętrzne na finansowanie inicjatyw badawczych, edytorskich i popularyzatorskich z zakresu kitabistyki.

Przy realizacji projektów naukowo-badawczych Centrum zaprasza do współpracy ośrodki naukowe z Polski (Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet w Białymstoku, Uniwersytet Gdański) oraz z zagranicy (Uniwersytet Wileński, Narodowa Akademia Nauk Białorusi w Mińsku, Cambridge Central Asian Research Forum, and Research Associate, University of London, Theory and Practice in Comparative and Historical Perspective, Saint-Petersburg State University, Belarusian State University).

WSPÓŁPRACA INSTYTUCJONALNA

Pracownia Słownika Polszczyzny XVI w., ul. Piekary 8, 87-100 Toruń.

DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNA

Centrum Badań Kitabistycznych proponuje: wykłady monograficzne z zakresu translacji ksiąg religijnych oraz wielopoziomowych relacji słowiańsko-orientalnych; tematy prac dyplomowych (oraz doktorskich) z zakresu historii, kultury oraz piśmiennictwa Wielkiego Księstwa Litewskiego, ze szczególnym uwzględnieniem polszczyzny północnokresowej oraz interferencji międzyreligijnej itp.

ZASOBY CENTRUM

Centrum dysponuje specjalistyczną aparaturą naukowo-badawczą, w tym sprzętem informatycznym niezbędnym do prowadzenia badań z zakresu kitabistyki. Ponadto ma w swoich zasobach bogaty księgozbiór historycznej i współczesnej literatury kitabistycznej oraz unikatowe zabytki rękopiśmienne Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego.

MONOGRAFIE

1) Święte księgi judaizmu, chrześcijaństwa i islamu w słowiańskim kręgu kulturowym, t. 1, Księgi wyznawców islamu. Kitabistyka, red. M. Krajewska, J. Kulwicka-Kamińska, A. Szulc, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2016, ss. 284.

2) Święte księgi judaizmu, chrześcijaństwa i islamu w słowiańskim kręgu kulturowym, t. 2, Księgi wyznawców judaizmu i islamu. Historia – Socjologia – Sztuka, red. M. Krajewska, J. Kulwicka-Kamińska, A. Szulc, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2016, ss. 244.

3) Święte księgi judaizmu, chrześcijaństwa i islamu w słowiańskim kręgu kulturowym, t. 3, Słowiańscy chrześcijanie Wschodu i Zachodu. Język – Dialekt – Piśmiennictwo, red. M. Krajewska, J. Kulwicka-Kamińska, A. Szulc, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2016, s. 298.

http://wydawnictwo.umk.pl/pl/series/4078/swiete-ksiegi-judaizmu-chrzescijanstwa-i-islamu-w-slowianskim-kregu-kulturowym-prace-dedykowane-profesorowi-czeslawowi-lapiczowi-tom-3-slowianscy-chrzescijanie-wschodu-i-zachodu-jezyk-dialekt-pismiennictwo

4) Tatarskie dziedzictwo kulturowe. Rękopiśmienne księgi religijne. 50 lat kitabistyki (tom 1), red. J. Kulwicka-Kamińska, Cz. Łapicz, G. Miszkiniene, Toruń 2018.

5) Tatarskie dziedzictwo kulturowe. Historia. Literatura. Sztuka (tom 2), red. J. Kulwicka-Kamińska, Cz. Łapicz, G. Miszkiniene, Toruń 2018.

NASZE RECENZJE

REKOMENDACJE

KONFERENCJE

  • 27-30 czerwca 2017: TATARZY–MUZUŁMANIE WIELKIEGO KSIĘSTWA LITEWSKIEGO: PRZESZŁOŚĆ, TERAŹNIEJSZOŚĆ, PRZYSZŁOŚĆ. 620 lat Tatarów w historii, religii i kulturze Białorusi, Litwy i Polski

Abstrakty
Program
Sprawozdanie
Okładka

Echa medialne

  1. https://kresy24.pl/tatarzy-muzulmanie-wielkiego-ksiestwa-litewskiego-przeszlosc-terazniejszosc-przyszlosc/
  2. http://www.pogon.lt/wiadomosci/2130-tatarzy-wielkiego-ksiestwa-litewskiego.html
  3. http://www.wilnoteka.lt/pl/artykul/miedzynarodowa-konferencja-naukowa-quottatarzy-muzulmanie-wielkiego-ksiestwa-litewskiego-prz
  4. http://www.lenkukultura.lt/?p=5817&lang=pl
  5. http://enesaj.pl/2017/11/620-lecie-osadnictwa-tatarow-wielkim-ksiestwie-litewskim-rozmowa-emilia-temizkan/
  6. http://bialystok.wyborcza.pl/bialystok/7,35241,22007654,muzulmanie-swietuja-i-modla-sie-o-pokoj-i-sprawiedliwosc-na.html
  7. W Sieci Historii

  • 12-13 kwietnia 2018: DZIEDZICTWO KULTUROWE TATARÓW WIELKIEGO KSIĘSTWA LITEWSKIEGO. 50-LECIE KITABISTYKI

Program
Sprawozdanie
Okładka

Echa medialne:

  1. Gazeta 1.
  2. Gazeta 2.

  • 1-2 czerwca 2018 r.: Сопряжение истории и культуры. К 50-летию монографии А.К. Антоновича «Белорусские тексты, писанные арабским письмом, и их графико-орфографическая система» (Uniwersytet Wileński)

  • Narodziny turkologii we Wschodniej Europie i jej znaczenie dla mniejszości turkijskich. W 50. rocznicę śmierci prof. Ananiasza Zajączkowskiego i 80. rocznicę śmierci Leona Kryczyńskiego

Zaproszenie/Call For Papers


WYDARZENIA

  • Wydajemy Koran filomatów:

http://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2018-10-03/najstarsza-nieznana-wersje-polskiego-przekladu-koranu-wydadza-filolodzy-z-torunia/
http://kultura.dziennik.pl/ksiazki/artykuly/582418,koran-po-polsku-islam-muzulmanie-polski-przeklad-filolodzy-torun.html
https://www.dzieje.pl/dziedzictwo-kulturowe/najstarsza-nieznana-wersje-polskiego-przekladu-koranu-wydadza-filolodzy-z-torunia
https://polandin.com/39302855/oldest-known-polish-translation-of-quran-to-be-published
https://www.wprost.pl/historia/10158311/koran-po-polsku-wydadza-najstarszy-nieznany-dotad-przeklad.html

  • Promocja najnowszego przekładu Koranu na język polski: 6 marca 2019 r., Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu
  • Projekt „Tefsir” wśród wiodących projektów europejskich

    W dniach 16-18 października 2019 r. na Università degli Studi di Napoli “L’Orientale” odbyło się międzynarodowe spotkanie ERC Synergy project “The European Qur’an” (EuQu). Jego uczestnikami byli kierownicy naukowych projektów badawczych związanych z Koranem w Europie. Wśród grona prelegentów znaleźli się prof. Joanna Kulwicka-Kamińska i prof. Czesław Łapicz z Centrum Badań Kitabistycznych UMK. Prezentowany przez prelegentów grant „Tefsir” jest jedynym w Europie projektem obejmującym swym zakresem badania nad rękopiśmienną literaturą przekładową Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego (współcześnie Polski, Litwy i Białorusi), w tym nad XVI-wiecznym tłumaczeniem Koranu na język polski. Prezentacja zakresu badań toruńskiego Centrum spotkała się z dużym zainteresowaniem słuchaczy i zaowocowała zaproszeniem do kilku ośrodków naukowych m.in. w Niemczech, Hiszpanii i Rosji, celem wygłoszenia specjalistycznych wykładów.
    Program

GRANT

http://www.tefsir.umk.pl/